Tłumaczenie techniczne może być doskonale sformułowane, pozbawione błędów ortograficznych, a mimo to być nieprawidłowe.

Może się to wydawać dziwne, ale zdarza się. Dzieje się tak, ponieważ w tłumaczeniach technicznych nie wystarczy dobrze znać dwa języki. Trzeba zrozumieć treść tekstu, znać dziedzinę, której dotyczy, a przede wszystkim stosować odpowiednią terminologię.

W przypadku tłumaczeń technicznych między językiem polskim a hiszpańskim kwestia ta nabiera jeszcze większego znaczenia. Nie chodzi o zastąpienie słów z jednego języka słowami z drugiego, ale o to, aby pojęcie techniczne dotarło do czytelnika z tym samym znaczeniem i przy użyciu terminologii, której używałby specjalista z danej branży.

Tłumaczenie terminu technicznego to nie tylko wyszukanie go w słowniku

W przypadku nieznanego słowa najprościej byłoby znaleźć jego odpowiednik w słowniku i kontynuować pracę.

W tekście technicznym często jednak tak nie jest.

Termin może mieć różne tłumaczenia w zależności od kontekstu i dziedziny. A tłumaczenie, które na pierwszy rzut oka wydaje się poprawne, może nie być tym, którego faktycznie używa się w danej dziedzinie.

Dlatego też, pracując z terminologią specjalistyczną, nie zadaję sobie wyłącznie pytania:

Jak to słowo brzmi po hiszpańsku?

Ważniejsze jest inne pytanie:

Jak nazywa się ta koncepcja po hiszpańsku w tym konkretnym kontekście?

Różnica między tymi dwoma pytaniami może wydawać się niewielka, ale to właśnie ona często decyduje o jakości tłumaczenia technicznego.

Terminologia specjalistyczna musi być spójna

W tekście technicznym spójność terminologiczna ma zasadnicze znaczenie.

Jeśli dany element pojawia się dwadzieścia razy w instrukcji, nie ma sensu nazywać go na trzy różne sposoby, aby uniknąć powtórzenia tego słowa. W tłumaczeniu literackim powtórzenia mogą być czymś, czego chcemy uniknąć. W tekście technicznym mogą być konieczne.

Odbiorca powinien przez cały czas wiedzieć, że mowa jest o tej samej koncepcji.

Ten sam termin, o ile odnosi się do tej samej koncepcji

Jest to szczególnie ważne w przypadku obszernych dokumentów: instrukcji obsługi, instrukcji montażu i konserwacji, specyfikacji technicznych, kart produktowych, dokumentacji przemysłowej lub naukowej.

Podczas tłumaczenia dziesiątek lub setek stron konsekwentne stosowanie terminologii wymaga uwagi i metodycznego podejścia.

Nie wystarczy pamiętać o tym, co ustalono na początku. Należy to sprawdzać na bieżąco w trakcie realizacji całego projektu.

Ta spójność dotyczy również terminów powiązanych ze sobą. Dobrze opracowana terminologia pomaga nadać dokumentowi wewnętrzną logikę i sprawia, że korzystanie z niego staje się znacznie łatwiejsze.

Język polski i hiszpański: nie wszystko da się przetłumaczyć dosłownie

Język polski i hiszpański to dwa bardzo różne języki. Ich struktury gramatyczne nie pokrywają się, podobnie jak nie zawsze pokrywają się typowe sposoby wyrażania pojęć technicznych.

Dlatego tłumaczenie techniczne z hiszpańskiego na polski nie polega na zachowaniu struktury oryginału za wszelką cenę. To samo dotyczy tłumaczenia z polskiego na hiszpański.

Wynik powinien brzmieć naturalnie w języku docelowym.

Hiszpański czytelnik nie powinien mieć wrażenia, że czyta przetłumaczony tekst z języka polskiego. A polski czytelnik nie powinien natrafiać na hiszpański tekst przebrany za polski.

Tłumaczenie musi dostosować się do sposobu, w jaki każdy z języków przekazuje informacje techniczne.

Precyzja nie wyklucza naturalności

Czasami uważa się, że tekst techniczny musi brzmieć skomplikowanie, aby był precyzyjny.

To nieprawda.

Precyzja nie polega na używaniu niepotrzebnie wyszukanych słów, lecz na doborze odpowiedniego terminu i jasnym konstruowaniu zdań.

Dobry tekst techniczny może być jednocześnie precyzyjny, profesjonalny i całkowicie naturalny.

Kontekst jest równie ważny jak terminologia

Słowniki specjalistyczne są niezbędnymi narzędziami dla tłumacza, ale nie mogą zastąpić kontekstu.

Pojedyncze słowo może doprowadzić nas do pozornie poprawnego tłumaczenia. Kiedy jednak widzimy je w zdaniu, w instrukcji obsługi lub w specyfikacji technicznej, możemy odkryć, że ma ono inne znaczenie.

Dlatego tłumaczenie techniczne wymaga przeprowadzenia badań.

Należy zapoznać się z dokumentacją specjalistyczną, tekstami równoległymi, wiarygodnymi źródłami, a w razie potrzeby sprawdzić, jak dany termin jest faktycznie używany w danej branży.

Ta część pracy może być niewidoczna dla klienta, ale stanowi istotny element procesu tłumaczenia.

Jest to również jeden z powodów, dla których znajomość języka polskiego i hiszpańskiego nie czyni automatycznie z kogoś tłumacza technicznego.

Nie ma jednego rodzaju tłumaczenia technicznego

Kiedy mówimy o tłumaczeniu technicznym, możemy mieć na myśli bardzo różne dokumenty.

Tłumaczenie instrukcji obsługi maszyn to nie to samo, co tłumaczenie specyfikacji produktu, dokumentacji branżowej, tekstów naukowych czy instrukcji montażu i konserwacji.

Każda dziedzina ma swoje własne słownictwo i konwencje.

Dlatego przed przystąpieniem do tłumaczenia dokumentu ważne jest, aby wiedzieć, z jakim rodzajem tekstu mamy do czynienia i kto będzie z niego korzystał.

Dokument przeznaczony dla inżyniera nie jest redagowany w taki sam sposób, jak instrukcja skierowana do osoby bez wiedzy technicznej.

Terminologia musi być poprawna, ale także dostosowana do odbiorcy.

Co się dzieje, gdy terminologia jest nieprawidłowa?

Błąd terminologiczny w tłumaczeniu technicznym nie zawsze sprowadza się do jednego źle dobranego słowa.

Może powodować zamieszanie, utrudniać zrozumienie instrukcji lub sprawić, że profesjonalny dokument straci wiarygodność.

Ponadto w niektórych branżach precyzja terminologiczna ma szczególne znaczenie, ponieważ dokumentacja pełni funkcję praktyczną: wyjaśnia, jak coś działa, jak należy z tego korzystać, jak należy to zainstalować lub jak należy to konserwować.

Dlatego nie należy improwizować.

Profesjonalne tłumaczenie techniczne wymaga czasu na zgromadzenie informacji, zrozumienie tekstu i podjęcie spójnych decyzji terminologicznych.

Tłumaczenie techniczne polega również na zrozumieniu

To prawdopodobnie najważniejsza kwestia.

Tłumacz techniczny nie powinien ograniczać się jedynie do znajomości dwóch języków. Musi rozumieć to, co tłumaczy.

Nie trzeba być inżynierem, aby przetłumaczyć tekst o inżynierii, ani lekarzem, aby przetłumaczyć dokumentację medyczną, ale konieczna jest umiejętność poszukiwania informacji, rozumienia pojęć i dobierania odpowiedniej terminologii.

Czasami najważniejsza część pracy nie polega na samym sporządzeniu tłumaczenia, ale na wszystkim, co dzieje się przed jego sporządzeniem.

Czytanie. Poszukiwanie informacji. Porównywanie źródeł. Sprawdzanie terminów. Powrót do kontekstu. I weryfikacja.

Dopiero potem następuje właściwe tłumaczenie.

Dobre tłumaczenie techniczne nie powinno rzucać się w oczy

Może się to wydawać paradoksalne, ale uważam, że dobre tłumaczenie techniczne ma coś wspólnego z dobrym tłumaczeniem literackim: gdy jest dobrze wykonane, tłumacz znika.

Odbiorca nie powinien zatrzymywać się, by pomyśleć, że czyta tłumaczenie.

Powinien móc skupić się na treści.

Oznacza to przestrzeganie terminologii, ale także konwencji języka docelowego, składni, stylu i rodzaju dokumentu.

A przede wszystkim oznacza to, że nie należy tłumaczyć mechanicznie.

Kiedy liczy się każdy termin

W tłumaczeniu technicznym każdy termin pełni określoną funkcję.

Dlatego też, tłumacząc dokumentację z języka polskiego na hiszpański lub z hiszpańskiego na polski, zwracam szczególną uwagę na terminologię i spójność całości.

Moje doświadczenie zawodowe nauczyło mnie, że wysokiej jakości tłumaczenie techniczne nie opiera się wyłącznie na znajomości języków. Wymaga ono również zapoznania się z dokumentacją, umiejętności wyszukiwania informacji oraz dużej dbałości o szczegóły.

Tłumaczenie terminu nie polega bowiem na znalezieniu słowa, które wydaje się być jego odpowiednikiem.

Polega ono na znalezieniu słowa, które dokładnie oddaje pojęcie, jakie tekst ma przekazać.

A w przypadku dokumentacji profesjonalnej ta różnica ma znaczenie.

Jeśli potrzebujesz tłumaczenia technicznego z języka polskiego na hiszpański lub z hiszpańskiego na polski, skontaktuj się ze mną i krótko opisz rodzaj dokumentu oraz dziedzinę, której dotyczy. Dzięki temu będę mogła oszacować zakres pracy i przedstawić Ci wycenę.

ISO 12616-1:2021